UPCoM là thị trường giao dịch cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết, do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) vận hành; quy chế gọi đây là “hệ thống giao dịch chứng khoán chưa niêm yết”. Cổ phiếu trên UPCoM được “đăng ký giao dịch” chứ không “niêm yết”, nên luật chơi khác HOSE: biên độ giá ±15%, chỉ khớp lệnh liên tục bằng lệnh LO suốt hai phiên sáng, chiều (đến 15h00), và không được vay margin. Bạn vẫn mua bán mã UPCoM bằng tài khoản chứng khoán thường, trên cùng app với mã HOSE.
“Sàn UPCoM”, “hàng UPCoM”, “cổ phiếu UPCoM” là cùng một thứ: mã cổ phiếu đang giao dịch trên hệ thống này. Thị trường mở ngày 24/06/2009 với 10 doanh nghiệp đầu tiên (Nhà Đầu Tư, 25/06/2018). Quy tắc hiện hành nằm ở Quy chế đăng ký và quản lý giao dịch chứng khoán chưa niêm yết ban hành kèm Quyết định 23/QĐ-HĐTV ngày 18/03/2026 của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (gọi tắt là Quy chế UPCoM 2026).
Đăng ký giao dịch khác niêm yết thế nào?
Niêm yết là đưa cổ phiếu lên sàn sau khi công ty đạt các điều kiện niêm yết (như quy mô vốn, lợi nhuận) của Nghị định 155/2020/NĐ-CP; đăng ký giao dịch là đưa cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết lên hệ thống UPCoM, xét theo tư cách công ty đại chúng chứ không theo chỉ tiêu lãi. Quy chế UPCoM 2026 (Điều 3 khoản 6) định nghĩa đăng ký giao dịch là “việc đưa chứng khoán vào giao dịch trên thị trường đăng ký giao dịch thông qua hệ thống giao dịch chứng khoán chưa niêm yết”.
Ai phải lên UPCoM do Điều 133 khoản 1 Nghị định 155/2020/NĐ-CP quy định (Quy chế UPCoM dẫn tại Điều 4), gồm ba nhóm:
- “Công ty đại chúng không niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán” (điểm a).
- “Công ty bị hủy bỏ niêm yết bắt buộc hoặc hủy bỏ niêm yết tự nguyện nhưng vẫn là công ty đại chúng” (điểm b, sửa bởi khoản 52 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP).
- Doanh nghiệp cổ phần hóa thuộc diện phải đăng ký giao dịch theo quy định về chuyển doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần (điểm c). Điều 20 khoản 3 Quy chế UPCoM có quy định riêng về giá ngày đầu cho nhóm này.
Để so sánh, một điều kiện niêm yết cổ phiếu là tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) năm liền trước tối thiểu 5%, hai năm liền trước có lãi và không có lỗ lũy kế (Điều 109 khoản 1 điểm c Nghị định 155/2020, sửa bởi Nghị định 245/2025). Điều 133 không đặt chỉ tiêu lãi nào, vì vậy trên UPCoM có thể có cả công ty đang lỗ và công ty vừa bị đưa khỏi sàn niêm yết. Nếu mã đang giữ bị hủy niêm yết mà công ty vẫn là công ty đại chúng, bạn vẫn là cổ đông: trong 07 ngày làm việc kể từ ngày hủy niêm yết có hiệu lực, Sở phối hợp với VSDC đăng ký giao dịch cổ phiếu đó trên UPCoM (Điều 133 khoản 2 điểm b), và mã này mất điều kiện vay margin.
UPCoM khác HOSE, HNX thế nào?
UPCoM khác HOSE ở năm điểm chính: biên độ ±15% (HOSE ±7%), chỉ khớp lệnh liên tục với một loại lệnh LO, giá tham chiếu là giá bình quân gia quyền chứ không phải giá đóng cửa, không được giao dịch ký quỹ, và phí trả Sở thấp hơn (0,018% so với 0,027%).
| Tiêu chí | HOSE | HNX (đến 23/12/2026) | UPCoM |
|---|---|---|---|
| Loại cổ phiếu | Niêm yết | Niêm yết | Đăng ký giao dịch |
| Biên độ ngày thường | ±7% | ±10% | ±15% |
| Biên độ ngày đầu tiên | ±20% | ±30% | ±40% |
| Phương thức khớp | ATO, liên tục, ATC | Liên tục, ATC, sau giờ | Chỉ liên tục |
| Lệnh Sở nhận | LO, MTL, ATO, ATC | LO, MTL, MOK, MAK, ATC | Chỉ LO |
| Giá tham chiếu | Giá đóng cửa phiên trước | Giá đóng cửa phiên trước | Bình quân gia quyền giá khớp phiên trước |
| Bước giá | 10, 50, 100 đồng | 100 đồng | 100 đồng |
| Vay margin | Có, nếu đủ điều kiện | Có, nếu đủ điều kiện | Không |
| Phí trả Sở | 0,027% | 0,027% | 0,018% |
Nguồn: Phụ lục III Quy chế kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/03/2026; Điều 12, 15, 17 đến 21 Quy chế UPCoM 2026; Điều 3 Quyết định 87/QĐ-UBCK; phụ lục Quyết định 1541/QĐ-BTC (phí trả Sở, mục II.3.1 và III.3.1). Cổ phiếu niêm yết HNX chuyển sang HOSE từ 28/12/2026. Cập nhật 26/10/2026.
Giờ giao dịch UPCoM là 9h00–11h30 và 13h00–15h00, khớp liên tục suốt hai phiên (Điều 12). Không có phiên ATO, ATC nên lệnh LO đặt lúc 14h50 vẫn có thể khớp, trong khi trên HOSE lúc đó chỉ còn giao dịch thỏa thuận. Lô chẵn là 100 cổ phiếu, lô lẻ 1–99 cổ phiếu (Điều 17). Lịch phiên của cả ba sàn đặt cạnh nhau nằm ở bài giờ giao dịch và các loại lệnh chứng khoán.
Giá tham chiếu là điểm hay gây nhầm nhất. Ví dụ một mã UPCoM hôm qua khớp 1.000 cổ phiếu giá 20.000 đồng, 2.000 cổ phiếu giá 20.500 đồng, rồi lệnh cuối 1.000 cổ phiếu giá 21.000 đồng:
- Giá tham chiếu hôm nay = (20.000.000 + 41.000.000 + 21.000.000) / 4.000 = 20.500 đồng, không phải 21.000 đồng của lệnh cuối (Điều 20 khoản 4).
- Giá trần = 20.500 × 1,15 = 23.575, làm tròn xuống theo bước 100 thành 23.500 đồng.
- Giá sàn = 20.500 × 0,85 = 17.425, làm tròn lên thành 17.500 đồng (Điều 19 khoản 4, 6).
Cách tính trần, sàn và các ngày biên độ nới rộng của cả ba sàn có ở bài giá trần, giá sàn là gì.
Cổ phiếu UPCoM có được vay margin không?
Không. Quy chế giao dịch ký quỹ của UBCKNN chỉ cho vay với “cổ phiếu, chứng chỉ quỹ niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán” (Điều 3 Quy chế ban hành kèm Quyết định 87/QĐ-UBCK), mà cổ phiếu UPCoM là cổ phiếu đăng ký giao dịch, không phải niêm yết.
Ví dụ với 100 triệu đồng tiền mặt (tỷ lệ ký quỹ ban đầu 50%, mức tối thiểu của quy chế):
| Mã muốn mua | Tiền của bạn (triệu đồng) | CTCK cho vay (triệu đồng) | Mua tối đa (triệu đồng) |
|---|---|---|---|
| Mã HOSE trong danh mục cho vay, tỷ lệ 50% | 100 | 100 | 200 |
| Mã HOSE không có trong danh mục | 100 | 0 | 100 |
| Mã UPCoM | 100 | 0 | 100 |
Hệ quả thứ hai: danh sách chứng khoán không đủ điều kiện ký quỹ mà HOSE, HNX công bố không có mã UPCoM, vì các mã này vốn đã nằm ngoài diện xét. Một mã đang được vay margin mà bị hủy niêm yết và chuyển xuống UPCoM sẽ không còn được cho vay; cách CTCK xử lý khoản vay khi một mã ra khỏi danh mục có ở bài cổ phiếu bị cắt margin. Tỷ lệ cho vay từng mã niêm yết ở các CTCK tra tại trang dữ liệu margin.
Mua bán cổ phiếu UPCoM tốn những khoản phí nào?
Bạn trả phí giao dịch theo biểu phí của CTCK, phí trả Sở 0,018% giá trị giao dịch (cổ phiếu niêm yết là 0,027%), thuế 0,1% khi bán và phí lưu ký 0,27 đồng/cổ phiếu/tháng; cổ phiếu UPCoM không được miễn phí lưu ký.
Thông tư 83/2024/TT-BTC (Phụ lục II mục 10 điểm c) chỉ miễn phí lưu ký cho “cổ phiếu của công ty đại chúng nhưng chưa niêm yết, đăng ký giao dịch tại SGDCK”, tức cổ phiếu chưa lên cả sàn niêm yết lẫn UPCoM. Khi cổ phiếu đã đăng ký giao dịch, VSDC tính phí như cổ phiếu niêm yết. Mức thu thực tế 0,27 hay 0,3 đồng và cách trừ tiền mỗi CTCK một khác, xem bài phí lưu ký chứng khoán.
Ví dụ mua 1.000 cổ phiếu UPCoM giá 20.000 đồng (giá trị 20 triệu đồng), giữ 1 tháng rồi bán cùng giá:
- Phí trả Sở mỗi chiều: 20.000.000 × 0,018% = 3.600 đồng (với mã HOSE là 5.400 đồng). Có CTCK đã gộp khoản này vào phí giao dịch, có nơi thu riêng.
- Phí lưu ký 1 tháng: 1.000 × 0,27 = 270 đồng.
- Thuế khi bán: 20.000.000 × 0,1% = 20.000 đồng.
Phí giao dịch của CTCK tính thêm cho cả hai chiều mua, bán, theo biểu phí của từng nơi.
Đặt lệnh mã UPCoM trên app CTCK có gì khác?
Sở chỉ nhận lệnh LO cho mã UPCoM, nên mọi lệnh điều kiện trên app cuối cùng đều được gửi lên dưới dạng LO, và một số CTCK không hỗ trợ vài loại lệnh với mã UPCoM. Hai ví dụ từ tài liệu chính thức:
- SSI (iBoard Pro): hướng dẫn ghi “Lệnh Stop không hỗ trợ với các mã sàn UPCOM”, tương tự với Trailing Stop. Lệnh điều kiện hiệu lực trong ngày đặt từ sau 8h30 được kích hoạt ngay khi đặt nếu còn trước 14h45 (HOSE, HNX) hoặc trước 15h00 (UPCoM).
- ACBS: lệnh mua định kỳ dùng lệnh ATO với mã HOSE, còn với mã HNX, UPCoM dùng lệnh LO giá trần (tài liệu đào tạo 06/10/2025).
Trước khi dùng lệnh dừng, lệnh xu hướng cho mã UPCoM, hãy kiểm tra phần hướng dẫn lệnh điều kiện của CTCK đang dùng.
UPCoM có chuyển sang HOSE từ 28/12/2026 không?
Đợt chuyển ngày 28/12/2026 chỉ gồm cổ phiếu niêm yết trên HNX; cổ phiếu UPCoM vẫn giao dịch tại HNX và chưa có lịch chuyển. Văn bản hợp nhất Thông tư 57/2021/TT-BTC vẫn ghi hạn HOSE tiếp nhận cổ phiếu đăng ký giao dịch là hết 31/12/2026, nhưng Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam chưa công bố lịch nào cho UPCoM. Hai thông tin này chưa khớp nhau; diễn biến và những gì thay đổi với cổ phiếu niêm yết HNX nằm ở bài HNX chuyển sang HOSE. Cho tới khi có quyết định khác, các quy tắc của Quy chế UPCoM 2026 trong bài này vẫn áp dụng.
