Chứng chỉ quỹ là chứng khoán xác nhận bạn sở hữu một phần vốn của một quỹ đầu tư. Bạn góp tiền cùng nhiều nhà đầu tư khác, một công ty quản lý quỹ được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cấp phép đem tiền đó đi đầu tư, còn tài sản của quỹ do một ngân hàng giám sát giữ riêng. Giá trị chứng chỉ quỹ lên xuống theo giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ, nên có thể lỗ và không có lãi suất cam kết.

Nhà đầu tư cá nhân ở Việt Nam mua được ba loại: quỹ mở (mua bán trực tiếp với quỹ; riêng Fmarket bán 69 quỹ ngày 22/10/2026), quỹ ETF (21 quỹ) và quỹ đóng (3 quỹ), hai loại sau niêm yết trên HOSE. Bài này giải thích khái niệm; cách mua từng loại ở bài mua chứng chỉ quỹ ở đâu và quỹ ETF Việt Nam.

Các loại chứng chỉ quỹ bạn mua được

Ba loại khác nhau ở chỗ bạn mua bán với ai và theo giá nào. Quỹ mở giao dịch trực tiếp với quỹ theo NAV; ETF và quỹ đóng giao dịch với nhà đầu tư khác trên sàn theo giá khớp lệnh.

Luật Chứng khoán 2019 chia quỹ bán ra công chúng thành quỹ mở và quỹ đóng; ETF là một dạng quỹ mở niêm yết trên sàn. Loại thứ tư, quỹ thành viên, chỉ dành cho 2–99 nhà đầu tư chuyên nghiệp góp tối thiểu 50 tỷ đồng.

LoạiBạn mua bán với aiGiá giao dịchTần suất xác định NAV
Quỹ mởQuỹ, qua đại lý phân phốiNAV của ngày giao dịch, cộng hoặc trừ phíTheo ngày giao dịch, tối thiểu 1 lần/tuần
Quỹ ETFNhà đầu tư khác trên HOSEGiá khớp lệnh trong phiênHằng ngày
Quỹ đóngNhà đầu tư khác trên HOSEGiá khớp lệnh trong phiênTối thiểu 1 lần/tuần

Theo Thông tư 98/2020/TT-BTC.

Quỹ mở là loại phổ biến nhất. Bạn đặt lệnh mua theo số tiền, quỹ phát hành thêm chứng chỉ quỹ; khi bán, công ty quản lý quỹ thay mặt quỹ mua lại. Theo tài sản đầu tư, quỹ mở chia thành quỹ cổ phiếu, quỹ cân bằng (vừa cổ phiếu vừa trái phiếu), quỹ trái phiếu và quỹ thị trường tiền tệ.

Quỹ ETF mô phỏng một chỉ số (VN30, VN Diamond, VN100…) và được mua bán trên sàn như cổ phiếu, lô 100 chứng chỉ quỹ. Danh sách 21 quỹ, chỉ số và phí quản lý: bài quỹ ETF Việt Nam.

Quỹ đóng là gì, khác quỹ mở thế nào?

Quỹ đóng huy động vốn khi thành lập và không mua lại chứng chỉ quỹ theo yêu cầu của nhà đầu tư, nên muốn rút tiền bạn phải bán cho người khác trên sàn. Quỹ mở thì phải mua lại chứng chỉ quỹ khi bạn bán. Đây là ranh giới Luật Chứng khoán 2019 đặt ra ở Điều 4 khoản 39 (quỹ mở) và khoản 40 (quỹ đóng).

Chứng chỉ quỹ đóng phải niêm yết (Luật Chứng khoán 2019, Điều 48 khoản 1), nên bạn mua bán qua tài khoản chứng khoán, đặt lệnh như cổ phiếu, theo giá khớp lệnh. Giá này do cung cầu trên sàn quyết định nên có thể cao hoặc thấp hơn NAV, trong khi quỹ đóng chỉ phải xác định NAV tối thiểu 1 lần mỗi tuần (Thông tư 98/2020/TT-BTC, Điều 20 khoản 4). Với quỹ mở, bạn đặt lệnh qua đại lý phân phối và khớp đúng theo NAV của ngày giao dịch.

Vốn của quỹ đóng cũng không tăng giảm theo lệnh của nhà đầu tư như quỹ mở: muốn tăng vốn, quỹ cần Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận và phát hành cho nhà đầu tư hiện hữu qua quyền mua (Luật Chứng khoán 2019, Điều 112). HOSE có 3 chứng chỉ quỹ đóng niêm yết (tra 23/10/2026). Thuế khi bán cũng khác quỹ mở, xem mục thuế ở cuối bài.

Cả ba loại đều xoay quanh một con số: giá trị tài sản ròng của quỹ.

NAV (giá trị tài sản ròng) là tổng giá trị tài sản của quỹ trừ tổng nợ phải trả; chia cho số chứng chỉ quỹ đang lưu hành ra NAV trên một chứng chỉ quỹ. Tài sản tính theo giá thị trường, hoặc giá trị hợp lý nếu không có giá thị trường.

Ví dụ minh họa: một quỹ có tài sản 1.010 tỷ đồng, nợ phải trả 10 tỷ đồng, 50 triệu chứng chỉ quỹ đang lưu hành.

  • NAV của quỹ: 1.010 − 10 = 1.000 tỷ đồng.
  • NAV trên một chứng chỉ quỹ: 1.000 tỷ ÷ 50 triệu = 20.000 đồng.
  • Bạn mua quỹ mở 10.000.000 đồng, phí mua 0%: nhận 500 chứng chỉ quỹ.
  • Kỳ sau NAV giảm 10% còn 18.000 đồng: phần của bạn còn 9.000.000 đồng.

Ai tính NAV, công bố ở đâu và giá bạn thực trả:

  • Công ty quản lý quỹ xác định NAV, ngân hàng giám sát xác nhận (Luật Chứng khoán, Điều 106 khoản 1).
  • Công bố: NAV đăng trên website công ty quản lý quỹ và, với chứng chỉ quỹ niêm yết, trên website Sở giao dịch, chậm nhất ngày làm việc sau ngày định giá.
  • Giá bạn trả: với quỹ mở, giá bán một đơn vị quỹ bằng NAV tại ngày giao dịch cộng phí phát hành nếu có. Khi bán lại cho quỹ, bạn nhận NAV trừ phí bán; nếu quỹ đang áp dụng mức phòng vệ thanh khoản thì trừ thêm mức này (Điều 34 khoản 3 Thông tư 98/2020/TT-BTC, sửa bởi Thông tư 136/2025/TT-BTC, hiệu lực 12/02/2026).

Với ETF và quỹ đóng, giá trên sàn do cung cầu quyết định và có thể lệch NAV, có lúc gần 20% với ETF ít giao dịch (ví dụ ở bài quỹ ETF Việt Nam). Hãy so giá trên bảng với NAV gần nhất trước khi đặt lệnh.

Vì giá đi theo cả rổ tài sản, chứng chỉ quỹ vận hành khác hẳn một cổ phiếu riêng lẻ.

Chứng chỉ quỹ khác gì cổ phiếu?

Cổ phiếu cho bạn sở hữu một phần một doanh nghiệp; chứng chỉ quỹ cho bạn sở hữu một phần một rổ tài sản do người khác chọn. Cả hai đều là chứng khoán, cùng mệnh giá 10.000 đồng khi chào bán ra công chúng, nhưng khác nhau ở:

Tiêu chíCổ phiếuChứng chỉ quỹ
Bạn sở hữuMột phần vốn của một công tyMột phần vốn góp của quỹ, quỹ nắm nhiều tài sản
Ai chọn tài sảnBạn tự chọn mãCông ty quản lý quỹ
Phí quản lýKhông cóCó, trừ vào NAV của quỹ

Một quỹ cổ phiếu nắm nhiều mã (ví dụ ETF mô phỏng VN30 đầu tư theo rổ 30 cổ phiếu), nên một doanh nghiệp xấu đi ít ảnh hưởng tới bạn hơn so với khi dồn tiền vào một mã. Đổi lại, bạn trả phí quản lý hằng năm và không chọn được từng mã trong danh mục.

Chứng chỉ quỹ có an toàn không?

An toàn ở chỗ tiền và tài sản của quỹ không nằm trong tay công ty quản lý quỹ; không an toàn theo nghĩa giữ nguyên tiền gốc, vì NAV có thể giảm và không ai bảo đảm lợi nhuận. Chứng chỉ quỹ không phải tiền gửi tiết kiệm.

Phần được luật bảo vệ

  • Công ty quản lý quỹ ra quyết định đầu tư và phải được UBCKNN cấp phép; quỹ bán ra công chúng phải đăng ký với UBCKNN trước khi chào bán.
  • Ngân hàng giám sát giữ tài sản của quỹ tách biệt với tài sản của chính ngân hàng và giám sát công ty quản lý quỹ (Luật Chứng khoán 2019, Điều 116). Hai vai trò tách nhau để không bên nào vừa quyết định vừa cầm tiền.
  • Khi mua quỹ mở, tiền chuyển vào tài khoản đứng tên quỹ tại ngân hàng giám sát, không vào tài khoản cá nhân nào. Cách kiểm tra ở bài mua chứng chỉ quỹ ở đâu.
  • Bạn có quyền yêu cầu quỹ mở mua lại chứng chỉ quỹ, thực hiện quyền thông qua Đại hội nhà đầu tư và khởi kiện công ty quản lý quỹ hoặc ngân hàng giám sát nếu họ vi phạm quyền lợi của bạn.

Rủi ro bạn vẫn chịu

  1. Giá trị giảm theo thị trường. Quỹ cổ phiếu biến động theo giá cổ phiếu; quỹ trái phiếu ít biến động hơn nhưng vẫn có thể giảm. NAV có thể xuống dưới mệnh giá: danh sách không đủ điều kiện ký quỹ của HOSE (dữ liệu 22/10/2026) có 3 quỹ đóng và 2 ETF vì lý do này.
  2. Không có lợi nhuận cam kết. Quảng cáo quỹ không được hàm ý giá trị khoản đầu tư luôn tăng hay cam kết kết quả, và phải khuyến cáo có thể mất vốn (Điều 22 khoản 4, Điều 23 Thông tư 98/2020/TT-BTC). Nếu nhắc tới cơ quan quản lý, quảng cáo phải nói rõ các cơ quan này chỉ xác nhận tính hợp pháp của quỹ, không bảo đảm giá trị đơn vị quỹ hay khả năng sinh lời (Điều 22 khoản 6, sửa bởi Thông tư 136/2025/TT-BTC). Lợi nhuận quá khứ in trong quảng cáo không nói trước kết quả tương lai.
  3. Cần tiền gấp. Quỹ mở chỉ khớp lệnh vào ngày giao dịch và có thể thu phí bán sớm; ETF, quỹ đóng ít giao dịch thì khó bán đúng giá. Khi thanh khoản sụt giảm, quỹ mở có thể chỉ khớp một phần lệnh bán, tạm dừng giao dịch (tối đa 90 ngày) hoặc áp dụng mức phòng vệ thanh khoản nếu điều lệ và bản cáo bạch cho phép (Điều 33 Thông tư 98/2020/TT-BTC, sửa bởi Thông tư 136/2025/TT-BTC).
  4. Lừa đảo mạo danh. Theo LSVN, ngày 22/10/2025 UBCKNN cảnh báo hai website giả mạo thương hiệu VinaCapital để chiếm đoạt tài sản; ngày 15/01/2026, VinaCapital nhắc tiền đầu tư vào các quỹ mở VinaCapital không bao giờ được yêu cầu chuyển vào tài khoản cá nhân. Lời mời “quỹ” kèm lãi suất cố định hoặc chuyển khoản cho cá nhân là dấu hiệu dừng lại.

Thủ đoạn app giả, đường dẫn giả và cách mở tài khoản chứng khoán (cần khi mua ETF, quỹ đóng) có ở bài mở tài khoản chứng khoán online.

Chứng chỉ quỹ có những loại phí nào?

Có ba lớp phí: phí mua, phí bán khi giao dịch với quỹ mở; phí quản lý trừ thẳng vào NAV ở mọi loại quỹ; phí giao dịch của CTCK khi mua bán ETF, quỹ đóng trên sàn.

  • Phí mua, phí bán (quỹ mở): mỗi quỹ tự quy định, phí bán có thể giảm dần theo thời gian bạn giữ. Từ 12/02/2026 không còn trần chung 5% (phí phát hành) và 3% (phí mua lại); mức tối đa ghi trong điều lệ và bản cáo bạch từng quỹ (Thông tư 136/2025/TT-BTC). Biểu phí thực tế của 69 quỹ mở ở bài mua chứng chỉ quỹ ở đâu.
  • Phí quản lý: trích từ tài sản quỹ chứ không trừ vào tài khoản của bạn, nên NAV công bố đã trừ sẵn. Ngày 22/10/2026, quỹ mở cổ phiếu trên Fmarket thu 1–1,95%/năm, 21 ETF trên HOSE 0,50–0,80%/năm.
  • Phí giao dịch (ETF, quỹ đóng): theo biểu phí của CTCK như khi mua cổ phiếu; mức của 23 CTCK ở bài so sánh phí giao dịch chứng khoán.

Bán chứng chỉ quỹ có phải đóng thuế không?

Có: thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên giá bán mỗi lần, kể cả khi bán lỗ; chứng chỉ quỹ mở giữ từ đủ 2 năm được miễn, còn ETF chưa rõ. Chi tiết:

  • Mức 0,1%: áp cho chuyển nhượng chứng khoán, gồm chứng chỉ quỹ, từ 01/07/2026 (Điều 54 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Bán 50.000.000 đồng chứng chỉ quỹ thì thuế là 50.000 đồng.
  • Miễn thuế với chứng chỉ quỹ mở: chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ đủ 2 năm kể từ ngày mua được miễn thuế, áp cả cho chứng chỉ quỹ mua trước 01/07/2026 (Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
  • ETF: chưa rõ có được miễn khi giữ đủ 2 năm. Luật Chứng khoán coi ETF là một loại quỹ mở, nhưng chúng tôi chưa thấy hướng dẫn áp khoản miễn này cho ETF bán trên sàn; hãy hỏi CTCK nơi bạn giữ chứng chỉ quỹ.
  • Quỹ đóng: Luật và Nghị định chỉ ghi miễn cho chứng chỉ quỹ mở; quỹ đóng không mua lại chứng chỉ quỹ, nên theo cách đọc của chúng tôi, bán chứng chỉ quỹ đóng vẫn chịu 0,1%; chưa có hướng dẫn nói thẳng điều này.